Op maandag 9 november 2026, aanvang 20.00 uur, verzorgt Piet de Jongh voor onze heemkundekring een lezing getiteld Heren en Boeren, over boeren op zandgrond door de eeuwen heen.
De lezing neemt u mee vanaf de eerste boeren in de middeleeuwen, rond het jaar 1000, tot de tijd van de moderniseringen na de Tweede Wereldoorlog. We wandelen in het bijzonder rond de Loonse en Drunense Duinen en kijken hoe men in deze tijden hier letterlijk geboerd heeft. Het zal geen verhaal over rijkdom worden. Op de schrale gronden die regelmatig onderstoven door zand, is het altijd een hard bestaan geweest. Piet de Jongh gaat in op onder meer de methoden van boeren met eenvoudige ploegen en de os als trekdier, de geteelde gewassen, de gereedschappen en de woningen van de keuters. U zult zien dat er lange perioden van geen verbetering gevolgd werden door achteruitgang van de landbouw door oorlogen, koude tijden en zandverstuivingen. Het gehele landschap stond in het teken van overleven. Welvaart bestond niet voor de boeren op de zandgrond. Het jaar door maakte men mest voor de schrale akkers. Hierop werd dan vooral veevoer verbouwd en behield men slechts kleine stukjes voor het eigen voedsel. Van alle opbrengsten ging het beste deel nog naar de heer en de pastoor. Met het weinige dat overbleef moest men het gezin zien te voeden.
Verder zullen we zien dat de boer vooral plichten had en de heer rechten. Verplicht was meedoen met de wolvenjacht en het graan laten malen op de molen van de heer. Streng verboden was zelf het karige menu aanvullen met wild uit de bossen van de heer en het verzaken van de belastingplicht voor de kerk. Zo ging het van de middeleeuwen tot het einde van de 19e eeuw. Pas in de 20e eeuw zien we de welvaart toenemen en wordt het voor de boeren wat makkelijker om de kost te verdienen. Een belangrijk deel van de lezing staan we stil bij het ontstaan van de dorpen op de zandgronden. We kijken hier dan wat verder van de Langstraat naar bijvoorbeeld Helvoirt, Goirle, Boxtel en Vught. We kijken terug naar hoe onze voorouders leefden en werkten. Hopelijk wordt het voor iedereen een interessante blik op het verleden en zien we ook dat wij en de boeren het nu nog niet zo slecht hebben!
Datum: maandag 9 november 2026
Aanvang: 20.00 uur
Locatie: BaLaDe, Balade 1, Waalwijk
De lezing is gratis voor leden van De Erstelinghe, entree voor niet-leden €5,- per persoon.
